SQLite چیست؟
نرمافزارهای متعددی برای مدیریت نگهداری و کنترل دسترسی به آنها ایجاد شدهاند. از نرمافزارهای پیچیده و بزرگ مثل اوراکل تا نرمافزارهای اداری و خانگی مثل مایکروسافت اکسس. یکی از مشهورترین ابزارها که در پلتفرمهای زیادی قابل استفاده است و امکانات گستردهای در خود دارد، SQLite است. در این نوشته با کاربردها، قابلیتها و مزایا و معایب آن آشنا میشویم.
از مهمترین ویژگیهای اسکیولایت، قابلیت استفاده از آن در پلتفرمهای مختلف است. تقریبا تمام سیستمعاملها و زبانهای برنامهنویسی میتوانند با کمک SQLite دادههای خود را ذخیره و بازیابی کنند.
اسکیولایت، با زبان C توسعه پیدا کرده است و به همین دلیل بسیار سبک و کارآمد است. امکاناتی که در اختیار برنامهنویسان قرار میدهد در مقایسه با حجمی که دارد قابل توجه است.
SQLite نرمافزاری با مجوز استفاده Public Domain است. به این معنی که حق مالکیتی ندارد و هر فرد یا سازمانی میتواند بدون هیچ محدودیتی از آن به هر شکلی استفاده کند.
کاربرد SQLite
SQLite یک سیستم ذخیره اطلاعات فایلی است بنابراین استفاده از آن در محیطهایی که مشتریان متعددی بخواهند از اطلاعات استفاده کنند ممکن است با مشکلاتی مواجه شود. در عوض در محیطهایی مانند نرمافزارهای موبایل و وبسایتهایی که بازدیدهای سنگین و زیادی نداشته باشند کارایی و عملکرد خوبی به دست خواهد آمد.
بسیاری از نرمافزارها که روزانه از آنها استفاده میکنید، بخشی از اطلاعات خود را در SQLite ذخیره میکنند. نرمافزارهایی مثل سیستمهای مدیریت محتوا، مرورگرهای وب، سیستمعاملها و بسیاری از نرمافزارهای موبایلی.
یکی دیگر از کاربردهای پایگاه دادهی فایلی مثل SQLite، انتقال اطلاعات دارای ساختار و حجیم است. برای مثال ممکن است یک اپلیکیشن موبایل، اطلاعات جمعآوری شده از کاربران را در قالب یک پایگاه دادهی SQLite به سمت سرور مرکزی ارسال کند.
مدیریت آسان
SQLite به دلیل استفاده از سیستم فایلی، نیازی به تنظیمات پیچیده و اساسی مانند بسیاری از DBMSهای دیگر ندارد. کافی است فایل پایگاه داده را در کنار نرمافزار قرار دهید و از آن استفاده کنید.
امکانات پیشرفته SQLite
SQLite با وجود کم حجم و سریع بودن دارای امکانات پیشرفتهای مانند Transactionها، جدولهای مستقر در حافظه، جستجوی متن Full Text و امکانات گستردهی دیگری است که گاهی به دلیل همین امکانات به صورت موازی در کنار سایر سیستمهای بانک اطلاعاتی مورد استفاده قرار میگیرد.
IDEهای SQLite
ابزارهای متعدد رایگان و تجاری برای ایجاد و مدیریت فایلهای SQLite وجود دارند. برخی از موارد شناخته شده و رایگان که میتوانید برای این منظور استفاده کنید عبارتند از:
کنترل دسترسی به SQLite
دادههای شما در اسکیولایت داخل یک فایل ذخیره میشوند. هرچند اسکیولایت قابلیت رمزگذاری اطلاعات را در اختیار شما قرار میدهد ولی باید در نظر داشته باشید که دسترسی فیزیکی به فایل به معنی این است که دسترسی به رمز هم احتمالا با کمی تلاش امکانپذیر است. به همین دلیل در سناریوهای امنیتی استفاده از SQLite گزینهی مناسبی به شمار نمیرود. استفاده از روشهایی برای محدود کردن دسترسی به فایل ممکن است یک لایهی امنیتی برای اطلاعات شما ایجاد کند که گاهی میتواند کافی باشد.
بهینهسازی SQLite
این پایگاه داده یک سیستم فایلی است و برای استفادهی بهینه از آن مخصوصا زمانی که حجم اطلاعات زیاد است یا تعداد درخواستهای ذخیره و بازیابی متعدد است، مورد نیاز است. در ادامه برخی نکات که میتوانند به شما کمک کنند به شکل صحیح و با بیشترین سرعت و کارایی از اطلاعاتتان استفاده کنید را مشاهده میکنید:
- حالت ثبت وقایع پیش از نوشتن (WAL) را فعال کنید تا با امکان خواندن و نوشتن همزمان بدون مسدود کردن یکدیگر، همزمانی و سرعت را بهبود بخشید.
- از تراکنشها برای دستهبندی چندین عملیات نوشتن با هم استفاده کنید، سربار ورودی/خروجی دیسک را کاهش دهید و عملکرد INSERT/UPDATE را بهبود بدهید.
- برای افزایش سرعت بازیابی دادهها، روی ستونهایی که اغلب در بندهای WHERE، JOIN و ORDER BY استفاده میشوند، ایندکس ایجاد کنید. از ایندکسگذاری بیش از حد خودداری کنید زیرا میتواند عملیات نوشتن را کند کند.
- به جای استفاده از SELECT *، با انتخاب فقط ستونهای مورد نیاز، پرسوجوها را بهینه کنید و بندهای WHERE انتخابی بنویسید تا ردیفهای غیرضروری به سرعت حذف شوند.
- از دستورات prepared برای ذخیره طرحهای پرسوجو استفاده کنید و اجرای مکرر پرسوجو را سرعت بدهید.
- با درک نحوهی پردازش پرسوجوها توسط SQLite، از EXPLAIN QUERY PLAN برای تجزیه و تحلیل و بهبود اجرای پرسوجو استفاده کنید.
- بهطور منظم VACUUM را برای بازیابی فضای استفاده نشده اجرا کنید و فایل پایگاه داده را برای دسترسی سریعتر یکپارچهسازی کنید.
- از wildcardها در شرط LIKE تا حد امکان استفاده نکنید. چون ایندکسها در این حالت کارایی ندارند.
- از انواع داده کارآمد، به عنوان مثال INTEGER به جای TEXT، برای کاهش فضای ذخیرهسازی و سرعت پردازش استفاده کنید.
- اتصالات پایگاه داده را با بستن اتصالات بلااستفاده و در نظر گرفتن ادغام اتصال، به طور کارآمد مدیریت کنید.
- تنظیمات PRAGMA مانند اندازه حافظه پنهان و حالت همگام را متناسب با حجم کار خود برای تنظیم بیشتر تنظیم کنید.
- عملیات JOIN را با اطمینان از اینکه ستونهای اتصال ایندکس شدهاند و از الگوریتمهای اتصال مناسب استفاده کنید، بهینه کنید.
این نکات در مجموع سرعت کوئری را بیشتر میکنند، IO دیسک را کاهش میدهند و پاسخگویی کلی پایگاه داده را در SQLite افزایش میدهند.