اسکریپت انجمن یا فروم - مقایسه و راهنمای انتخاب

وقتی صحبت از افزودن یک انجمن یا تالار گفتگو به سایت می‌شود، اولین سوالی که باید از خودتان بپرسید نه «کدام اسکریپت بهتر است» بلکه «فروم من قرار است چه کاری انجام دهد» است. یک انجمن پشتیبانی فنی نیازهای کاملا متفاوتی نسبت به یک جامعه‌ی بزرگ علاقه‌مندان یک بازی یا یک پایگاه دانش تخصصی دارد و همین تفاوت نیاز است که باعث شده ده‌ها اسکریپت فروم مختلف، هرکدام با مفهوم طراحی خودشان، هنوز زنده بمانند.

در این مطلب تلاش کرده‌ایم دو گزینه‌ی اصلی و پرکاربردتر را معرفی کنیم و بقیه‌ی اسکریپت‌ها را از زاویه‌ی همان یک ویژگی مشخصی که آن‌ها را متمایز می‌کند، با این دو گزینه مقایسه کنیم تا در پایان بتوانید بدون سردرگمی، گزینه‌ی مناسب پروژه‌ی خودتان را انتخاب کنید.

چرا انتخاب اسکریپت فروم این‌قدر مهم است

برخلاف بسیاری از بخش‌های دیگر سایت، تغییر اسکریپت فروم پس از اینکه کاربران چند هزار موضوع و پاسخ در آن ثبت کردند، تقریبا غیرممکن یا بسیار پرهزینه است. چون ساختار داده‌ها، سیستم کاربران و حتی آدرس‌دهی صفحات در هر اسکریپت متفاوت است و مهاجرت معمولا با از دست رفتن بخشی از محتوا یا سئوی صفحات همراه می‌شود. به همین دلیل، سرمایه‌گذاری روی تحقیق قبل از انتخاب، بسیار به‌صرفه‌تر از تعویض اسکریپت بعد از یک سال است.

سه معیاری که در عمل بیشترین تاثیر را روی این انتخاب می‌گذارند عبارت‌اند از: میزان تطبیق اسکریپت با زیرساخت فعلی سایت شما (مثلا اینکه آیا از وردپرس استفاده می‌کنید یا نه)، اندازه‌ی جامعه‌ی توسعه‌دهندگان و افزونه‌نویسانی که پشت آن اسکریپت ایستاده‌اند، و در نهایت اینکه آیا به دنبال یک راه‌حل رایگان و متن‌باز هستید یا حاضرید برای امکانات آماده و پشتیبانی رسمی هزینه کنید.

پشتیبانی کامل از زبان فارسی و راست‌به‌چپ بودن رابط کاربری هم برای مخاطبان فارسی‌زبان یک پیش‌نیاز جدی است، هرچند تقریبا همه‌ی اسکریپت‌های زیر از طریق بسته‌های زبان یا افزونه به فارسی ترجمه شده‌اند.

دو گزینه‌ای که در اکثر پروژه‌ها جواب می‌دهند

phpBB — انتخاب امن برای شروع رایگان

اگر بخواهیم یک اسکریپت را به‌عنوان «پیش‌فرض امن» فروم‌های رایگان معرفی کنیم، آن گزینه phpBB است. این نرم‌افزار متن‌باز و رایگان، بیش از دو دهه است که به‌طور مداوم به‌روزرسانی می‌شود و همین سابقه‌ی طولانی باعث شده صدها قالب و افزونه‌ی رایگان برای آن نوشته شود. phpBB از چند پایگاه‌داده‌ی مختلف پشتیبانی می‌کند و مستندات فارسی و انگلیسی گسترده‌ای دارد، به همین خاطر برای کسی که برای اولین‌بار می‌خواهد یک فروم مستقل (جدا از وردپرس یا هر سیستم مدیریت محتوای دیگر) راه‌اندازی کند، کمترین ریسک را دارد. نقطه‌ضعف اصلی آن ظاهر نسبتا کلاسیک است که برای رساندنش به استاندارد امروزی، معمولا نیاز به نصب یک قالب سفارشی دارید.

XenForo — انتخاب امن برای شروع تجاری

در سمت تجاری، XenForo همان جایگاهی را دارد که phpBB در سمت رایگان دارد. این اسکریپت را یکی از توسعه‌دهندگان اصلی vBulletin پایه‌گذاری کرد و دقیقا به همین دلیل، تجربه‌ی چندین‌ساله در طراحی فروم‌های تجاری در آن به چشم می‌خورد.

رابط کاربری تمیز و آماده به‌کار، سیستم امتیازدهی و رتبه‌بندی داخلی، و بازار بزرگی از افزونه‌ها و قالب‌های پولی و رایگان. نکته‌ی جالب این است که در سال‌های اخیر محبوبیت XenForo از نظر تعداد سایت‌های فعال، تقریبا دو برابر رقیب دیرینه‌اش یعنی vBulletin شده است، موضوعی که در بخش مربوط به vBulletin به آن برمی‌گردیم. اگر بودجه برای خرید لایسنس دارید و می‌خواهید از همان روز اول یک فروم حرفه‌ای و به‌روز داشته باشید بدون اینکه وقت زیادی صرف شخصی‌سازی ظاهر کنید، XenForo گزینه‌ی منطقی‌تری نسبت به رقبای تجاری‌اش است.

اگر سایت شما از قبل روی وردپرس است

اگر سایت شما را قبلا با وردپرس طراحی کرده‌اید، معمولا منطقی‌تر است که به‌جای نصب یک اسکریپت مستقل، از یک افزونه استفاده کنید تا فروم دقیقا با قالب، سیستم کاربران و پایگاه‌داده‌ی فعلی سایت یکپارچه بماند. bbPress که توسط همان تیم Automattic (سازنده‌ی وردپرس) توسعه داده شده، برای سال‌ها انتخاب پیش‌فرض این کار بوده و همچنان رایگان، سبک و کاملا سازگار با شبکه‌ی چندسایتی وردپرس است.

با این حال باید صادق بود. سرعت به‌روزرسانی bbPress در سال‌های اخیر به‌شدت کند شده و ظاهر پیش‌فرض آن نسبت به استانداردهای امروزی قدیمی به نظر می‌رسد. اگر امکانات مدرن‌تری مثل اعلان لحظه‌ای یا طراحی واکنش‌گرای آماده می‌خواهید، ارزش دارد قبل از تصمیم نهایی، افزونه‌های تازه‌تری مثل wpForo یا Asgaros Forum را هم در کنار bbPress بررسی کنید؛ اما اگر هدف فقط افزودن یک بخش پرسش‌وپاسخ ساده به سایت وردپرسی موجود است و می‌خواهید کمترین وابستگی را به افزونه‌های شخص‌ثالث داشته باشید، bbPress هنوز گزینه‌ی قابل‌اعتمادی است.

بقیه‌ی گزینه‌ها - هرکدام برای چه کسی مناسب‌اند

MyBB

MyBB هم مثل phpBB رایگان و متن‌باز است و بانک افزونه و قالب بزرگی دارد، اما تفاوت عملی آن با phpBB در پنل مدیریت است. بسیاری از مدیران فروم، تنظیمات و سیستم گروه‌بندی کاربران MyBB را ساده‌تر و قابل‌فهم‌تر از phpBB می‌دانند، به همین خاطر برای مدیرانی که تجربه‌ی فنی کمتری دارند گزینه‌ی راحت‌تری است. نکته‌ای که در نسخه‌های قدیمی‌تر این مطلب مطرح شده بود، توسعه‌ی نسخه‌ی دوم MyBB با فریم‌ورک Laravel بود.

اما این پروژه هنوز به نسخه‌ی نهایی نرسیده و MyBB همچنان روی همان نسخه‌ی ۱.۸ به‌روزرسانی می‌شود، بنابراین اگر روی این وعده حساب باز کرده بودید بهتر است فعلا آن را در نظر نگیرید.

Simple Machines Forum (SMF)

SMF هم در همان دسته‌ی رایگان و متن‌باز phpBB قرار می‌گیرد، اما فلسفه‌ی طراحی آن سبک‌تر بودن است. SMF نسبت به phpBB منابع سرور کمتری مصرف می‌کند و روی هاست‌های ارزان‌تر هم روان اجرا می‌شود، به قیمت داشتن بازار افزونه‌ای کوچک‌تر. اگر ترافیک بالایی روی یک هاست محدود دارید یا صرفا یک فروم کوچک‌تر با اضافات کمتر می‌خواهید، SMF نقطه‌ی شروع منطقی‌تری نسبت به phpBB است.

vBulletin

vBulletin سال‌ها استاندارد فروم‌های تجاری بود و هنوز هم امکانات سازمانی قدرتمندی مثل بلاگ داخلی و سیستم نظرسنجی پیشرفته دارد. اما همان‌طور که در بخش XenForo اشاره شد، محبوبیت آن در سال‌های اخیر به نفع XenForo کاهش پیدا کرده و بخش زیادی از توسعه‌دهندگان و افزونه‌نویسان قدیمی آن هم به سمت XenForo مهاجرت کرده‌اند. اگر از قبل یک فروم vBulletin بزرگ و فعال دارید، دلیلی برای مهاجرت اجباری نیست؛ اما برای یک پروژه‌ی تازه، XenForo با اکوسیستم فعال‌تر امروزش معمولا انتخاب مطمئن‌تری است.

Invision Community

Invision Community هم مثل XenForo یک اسکریپت تجاری با ظاهر مدرن است، اما تفاوت اصلی‌اش در دامنه‌ی امکانات است. به‌جای اینکه فقط یک فروم باشد، مجموعه‌ای یکپارچه از فروم، فروشگاه اینترنتی، سیستم مدیریت محتوا و حتی گالری رسانه را زیر یک پنل مدیریت واحد ارائه می‌دهد. یعنی اگر می‌خواهید یک سایت کامل با چند بخش مختلف بسازید و ترجیح می‌دهید همه‌چیز از یک شرکت و با یک لایسنس تامین شود، Invision Community در مقایسه با تمرکز محدودتر XenForo روی خودِ فروم، انتخاب جامع‌تری است.

Vanilla Forums

وانیلا فروم هم نسخه‌ی رایگان دارد و هم نسخه‌ی تجاری ماهانه، اما تفاوت مهمش با XenForo در مدل ارائه است. XenForo عمدتا برای نصب روی هاست خودتان طراحی شده، در حالی که نسخه‌ی تجاری وانیلا بیشتر به سمت مدل ابری حرکت کرده و برای سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگی که نمی‌خواهند درگیر نگهداری سرور فروم باشند مناسب‌تر است. از نظر فنی هم وانیلا روی فریم‌ورک اختصاصی خودش به نام Garden ساخته شده که نوشتن افزونه‌های سفارشی را نسبت به بازنویسی هسته در بسیاری از اسکریپت‌های دیگر، ساده‌تر می‌کند.

Flarum

فلاروم از نظر نگاه طراحی دقیقا نقطه‌مقابل phpBB و XenForo است. به‌جای فهرست موضوعات صفحه‌بندی‌شده‌ی سنتی، یک رابط تک‌صفحه‌ای (شبیه اپلیکیشن‌های موبایل) ارائه می‌دهد که بدون رفرش شدن صفحه بین موضوعات جابه‌جا می‌شوید. فلاروم که برای سال‌ها در مرحله‌ی بتا بود، از ترکیب اسکریپت‌های esoTalk و FluxBB شکل گرفته و اکنون به نسخه‌ی پایدار ۱.۸ رسیده و برای استفاده در پروژه‌های واقعی هم توصیه می‌شود. نصب و به‌روزرسانی هسته و افزونه‌های آن هم از طریق Composer انجام می‌شود که یکپارچگی و امنیت بالاتری نسبت به روش‌های آپلود دستی فراهم می‌کند. اگر مخاطبان شما بیشتر با موبایل به سایت سر می‌زنند و تجربه‌ای شبیه شبکه‌های اجتماعی می‌خواهید، فلاروم را جدی بگیرید.

PunBB

اگر SMF را نسخه‌ی سبک‌تر phpBB بدانیم، PunBB را باید یک قدم سبک‌تر از همان SMF در نظر گرفت. این اسکریپت تقریبا هیچ امکان اضافه‌ای در هسته‌اش ندارد و دقیقا همین کمینه‌گرایی باعث شده نصب و تنظیم آن چند دقیقه‌ای انجام شود. مناسب کسانی است که فقط یک فضای گفتگوی ساده و سریع می‌خواهند و آماده‌اند بعدا امکانات مورد نیازشان را یکی‌یکی با افزونه اضافه کنند، نه کسی که از همان ابتدا به دنبال یک فروم پرامکانات است.

بهترین اسکریپت فروم کدام است ؟

اگر بخواهیم همه‌ی این مقایسه‌ها را در یک تصمیم خلاصه کنیم، بهتر است بر اساس نیاز واقعی پروژه تصمیم بگیرید نه بر اساس محبوبیت اسم اسکریپت. جدول زیر می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی باشد:

در نهایت، هر کدام از این گزینه‌ها را که انتخاب کنید، مطمئن شوید ترجمه‌ی فارسی آن کامل و به‌روز است، پشتیبان‌گیری منظم از پایگاه‌داده‌اش را از روز اول برنامه‌ریزی کرده‌اید و پیش از انتقال محتوای واقعی، آن را روی یک نسخه‌ی آزمایشی امتحان کرده‌اید. تعویض اسکریپت فروم بعد از رشد جامعه‌ی کاربری‌تان کار ساده‌ای نیست، پس بهتر است این تصمیم را از همان ابتدا درست بگیرید.

مشاوره و شروع حرفه‌ای

ما در روکا بیش از ۱۰ سال سابقه‌ی اجرای پروژه‌های وب به صورت اختصاصی یا با اسکریپت‌های آماده را داریم. اگر به مشاوره‌ی تخصصی و پشتیبانی یک تیم حرفه‌ای برای طراحی سایت یا راه‌اندازی تالارهای گفتگو دارید، ما در کنار شما هستیم. کافیست با ما تماس بگیرید.