مهمترین نرمافزارها و ابزارهای طراحی سایت
ورود به کار طراحی سایت و توسعه وب، اغلب با سردرگمی در میان انبوهی از نامهای پیچیده نرمافزاری همراه است. تصور عمومی این است که برای انجام یک پروژه استاندارد، باید دهها برنامه سنگین را همزمان اجرا کرد، یا برعکس، با یک ویرایشگر متن ساده میتوان از عهدهی پیچیدهترین معماریها برآمد.
ابزارها در طراحی سایت، حکم آچار و ابزار یک مکانیک را دارند. نه باید جعبهابزار را با وسایل اضافی سنگین کرد و نه میتوان بدون ابزارهای مناسب، موتور یک ماشین را باز کرد. هر مرحله از چرخه تولید، از ترسیم اولیه رابط کاربری و کدنویسی گرفته تا مدیریت سرور و استقرار نهایی، نرمافزارهای مخصوص به خود را نیاز دارد. تشخیص اینکه کدام برنامه در کدام گره از پروژه به کار میآید، مرز بین یک توسعهدهنده حرفهای و یک کدنویس ساده است. در ادامه، با مهمترین ابزارهایی که یک طراح سایت مدرن به آن نیاز دارد آشنا میشویم.
۱- ویرایشگرهای کد و محیطهای توسعه (IDE)
این دسته، ابزار اصلی یک برنامهنویس است. فرق بین یک ویرایشگر ساده و یک محیط توسعهی سنگین در این است که دومی، کارهای جانبی مثل پیدا کردن خطاهای پنهان، مدیریت فایلهای بههمپیوسته، و اجرای مرحلهبهمرحلهی کد را برایتان انجام میدهد. در مقابل، این امکانات اضافه، نرمافزار را سنگینتر میکنند و گاهی سرعت کار را برای پروژههای کوچک، پایین میآورند.
ویرایشگرهای متن (ساده و سریع)
- Sublime Text
اگر برایتان سرعت اجرا و سبکی نرمافزار، حرف اول را میزند، سابلایم هنوز هم انتخاب خوبی است. این ویرایشگر با رابط کاربری مینیمال، فایلهای حجیم را بدون تاخیر باز میکند. امکان انتخاب همزمان چند بخش متفاوت از کد و ویرایش یکجا، یا جستجوی سریع بین همهی فایلهای پروژه، از ویژگیهای آن است. با اینکه افزونههای زیادی برایش نوشته شده، اما برای کارهای سنگین اشکالزدایی، جای خالی یک دیباگر داخلی در آن حس میشود. - Visual Studio Code (VS Code)
این روزها، ویاسکد به یک استاندارد جهانی در حوزهی وب تبدیل شده است. مایکروسافت این ابزار رایگان را با پشتیبانی بینظیری از زبانهای مختلف و یک بازارچهی عظیم از افزونهها همراه کرده است. فرق عمدهاش با سابلایم، وجود یک دیباگر قدرتمند در دل خود نرمافزار است که به شما اجازه میدهد خط به خط کدتان را در مرورگر یا روی سرور، زیر نظر بگیرید. رابط کاربری آن ممکن است در نگاه اول شلوغ به نظر برسد، اما بعد از یک هفته کار با آن، میدانید هر دکمه برای چیست. نسخههای جدیدتر، ابزارهای هوش مصنوعی کمکی را هم درون خود جای دادهاند که پیشنهاد کد میدهند یا خطاها را برایتان تفسیر میکنند. - Atom و Brackets
اتم (Atom) دیگر توسعه داده نمیشود و از دسامبر ۲۰۲۲ بازنشسته شده است. براکتز (Brackets) هم اگرچه توسط ادوبی ساخته شده بود، اما توسعهی اصلیاش سالهاست که متوقف شده و پروژهی جدیدی به اسم «فینیکس کد» جای آن را گرفته است. بهجای وقت گذاشتن برای این دو، بهتر است سراغ ویاسکد بروید.
محیطهای توسعهی یکپارچه (IDE) - سنگین اما حرفهای
- WebStorm
اگر کارتان بهطور تخصصی با جاوااسکریپت و تایپاسکریپت و فریمورکهایی مثل ریاکت، انگولار یا وییو است، وباستورم یک انتخاب درجهیک است. این محصول شرکت جتبرینز، درک عمیقی از ساختار کد شما دارد و قبل از اینکه شما کد را اجرا کنید، بسیاری از خطاهای منطقی و نگارشی را به شما اطلاع میدهد. ابزارهای بازسازی کد در آن فوقالعادهاند و به راحتی میتوانید نام یک تابع را در کل پروژه تغییر دهید بدون اینکه نگران بههمریختگی باشید. البته که پولی است و هزینهی سالیانه دارد، و برای اجرا روی سیستمهای معمولی، کمی سنگین به نظر میرسد. - PHPStorm
این هم مثل وباستورم است، با این تفاوت که تمام توانش را گذاشته برای زبان PHP و فریمورک محبوب لاراول. اگر در حال توسعهی یک وبسایت پیچیده با پایگاه داده و منطق سمت سرور هستید، این ابزار، تمام کلاسها، تابعها و متغیرهای پروژه را به هم متصل میبیند و هر جا که چیزی را فراموش کردهاید، فوری به شما هشدار میدهد. - PyCharm
مخصوص زبان پایتون است و اگر با جنگو (Django) یا سایر فریمورکهای پایتون کار میکنید، بهترین همراه است. امکان اتصال به پایگاههای داده و اجرای کوئریها بهصورت بصری، یکی از قابلیتهای کاربردی آن است که وقت زیادی را ذخیره میکند. - IntelliJ IDEA
این محصول، پرچمدار جتبرینز است و بیشتر برای زبانهایی مثل جاوا، کاتلین و اسکالا شناخته میشود. اگر در حال توسعهی یک نرمافزار سازمانی عظیم هستید که دهها ماژول دارد، اینجا همان جایی است که باید باشید. اما برای طراحی وب معمولی، سنگین است و ممکن است بخواهید از آن صرفنظر کنید. - Dreamweaver
درویومویور هنوز هم توسط ادوبی بروزرسانی میشود، اما جایگاهش در میان توسعهدهندگان حرفهای را از دست داده است. ویژگی اصلیاش، نمایش بصری صفحه (همان حالت WYSIWYG) است که به مبتدیان کمک میکند بدون نوشتن کد، ظاهر سایت را ببینند. اما در عمل، کدی که این نرمافزار تولید میکند، خیلی با استانداردهای روز همخوانی ندارد و برای پروژههای واقعی، باید سراغ کدنویسی دستی بروید. بهجز کارهای آموزشی خیلی ساده، استفاده از آن را پیشنهاد نمیشود.
۲- ابزارهای طراحی گرافیکی و رابط کاربری
برای اینکه ظاهر سایت خوبی داشته باشید، به یک فایل طراحی نیاز دارید که چیدمان عناصر را مشخص کند.
- Adobe Photoshop
قدیمیترین و شناختهشدهترین این جمع است. فتوشاپ بیشتر برای ویرایش عکس، ساخت بنر، المانهای گرافیکی، و روتوش تصاویر کاربرد دارد. اگرچه بسیاری از طراحان وب دیگر در فتوشاپ طراحی رابط انجام نمیدهند، اما برای برش عکسها، بهینهسازی خروجی و ساخت متنهای گرافیکی، هنوز هم بینظیر است. - Figma (جایگزین اصلی Adobe XD و Sketch)
امروز فیگما قلب تپندهی طراحی رابط کاربری است. فیگما یک ابزار تحت وب است، یعنی نیازی به نصب ندارید و فایلهایتان همیشه روی سرور هستند. مهمترین ویژگی آن، کار گروهی همزمان است. چند طراح میتوانند همزمان روی یک صفحه کار کنند و تغییرات یکدیگر را لحظهای ببینند، درست مثل گوگل داکس. ادوبی ایکسدی و اسکچ هرچند هنوز کاربر دارند، اما فیگما با سرعت بهروزرسانیها و جامعیت ابزارهایش، تقریبا بازار را به انحصار خودش در آورده است. - GIMP
جیمپ، مشابه فتوشاپ است، با این تفاوت که رایگان و متنباز است. نسخههای جدیدش، لایههای برداری را هم اضافه کردهاند. اگر به دنبال یک ابزار گرافیکی قدرتمند هستید و نمیخواهید هزینهی اشتراک ماهیانه بدهید، جیمپ اولین گزینهای است که باید امتحانش کنید.
۳- ابزارهای جانبی مهم
این ابزارها را شاید هر روز نبینید، اما پشت صحنهی کار هر برنامهنویسی، نقشی اساسی دارند.
- ابزارهای توسعهدهنده در مرورگر (کروم و فایرفاکس)
با زدن کلید F12 در هر مرورگری، یک دنیای جدید به رویتان باز میشود. این پنل، به شما اجازه میدهد که عناصر صفحه را مشاهده کنید و تغییر دهید، ببینید کدام خط CSS ظاهر یک دکمه را تغییر داده، درخواستهای ارسالی به سرور را بررسی کنید، و حتی سرعت بارگذاری سایت را بسنجید. بدون این ابزارها، اشکالزدایی یک سایت مدرن در عمل غیرممکن است. - Node.js
نودجیاس یک محیط اجرایی است که به شما اجازه میدهد کد جاوااسکریپت را خارج از مرورگر و روی کامپیوتر شخصیتان اجرا کنید. اما نقش اصلی آن در طراحی وب، راهاندازی ابزارهای کمکی است. تقریبا تمام بستهها و کتابخانههایی که امروز استفاده میکنیم (مثل همان ویاسکد افزونهها، یا باندلرها) از طریق نود اجرا میشوند. اگر قصد دارید وبکار کنید، نصب نود، اولین و ضروریترین قدم است. - Git
گیت یک سیستم کنترل نسخه است. فرض کنید میخواهید روی یک پروژه با چند نفر دیگر کار کنید. گیت به شما اجازه میدهد تغییرات خود را جداگانه ثبت کنید، شاخهی جدید باز کنید، و وقتی کارتان تمام شد، تغییرات را با بقیه ادغام (Merge) کنید. اگر اشتباهی کردید، به راحتی میتوانید به یک ساعت قبل بازگردید. امروزه گیت یک ابزار ضروری برای هر برنامهنویس حرفهای است. - Vite (جایگزین مدرن webpack)
وبپک به عنوان یک ابزار قدیمیتر برای بستهبندی و کامپایل فایلهای سمت کلاینت، پیکربندی سختی دارد و برای پروژههای جدید، وایت (Vite) حرف اول را میزند. وایت سرعت فوقالعادهای در اجرای محیط توسعه دارد و تغییرات شما را در کسری از ثانیه روی صفحهی مرورگر نشان میدهد. اگر تازه میخواهید یک پروژهی ریاکت یا Vue درست کنید، پیشنهاد من استفاده از وایت است، مگر اینکه مجبور باشید با یک پروژهی قدیمی مبتنی بر وبپک کار کنید. - Babel
بابل یک مترجم است. خیلی از مرورگرهای قدیمی، دستورات جدید جاوااسکریپت را نمیشناسند. بابل کد زیبا و جدید شما را میگیرد و به زبانی قدیمیتر ترجمه میکند که همهجا اجرا شود. همچنین برای تبدیل کدهای JSX (مخصوص ریاکت) به جاوااسکریپت خالص، از بابل استفاده میشود. با فراگیر شدن مرورگرهای جدید، استفاده از بابل کمتر شده، اما همچنان در بسیاری از پروژههای سازمانی کاربرد دارد. - Grunt
اگر در سایتهای قدیمی اسم گرانت را دیدید، بدانید که یک ابزار خودکارساز برای فشردهسازی تصاویر و کامپایل فایلها بوده است. اما امروزه، وایت و حتی خود اسکریپتهای نود، کارهای او را بسیار سریعتر و سادهتر انجام میدهند.
۴- ابزارهای دیگری که به آنها نیاز دارید
- TypeScript
جاوااسکریپت نوعدار. اگر از نوشتن کدهایی که وسط کار خطای ناگهانی میدهند خسته شدهاید، تایپاسکریپت را امتحان کنید. با این ابزار، شما به متغیرها و توابعتان «نوع» مشخصی میدهید و اگر اشتباه کنید، خود ویرایشگر قبل از اجرا، خطا را به شما نشان میدهد. - ESLint و Prettier
اولین (ESLint) یک کنترلکنندهی دقیق است که اشتباهات کدنویسی و متغیرهای تعریفنشده را به شما نشان میدهد. دومی یا (Prettier) یک مرتبکننده است. یعنی فرمت کدتان را استاندارد میکند (مثلا تعداد فاصلهها و جای پرانتزها را یکدست میکند). استفاده از این دو، یعنی شما و همتیمیهایتان همیشه یک شکل کد مینویسید و بحثهای بیفایده بر سر شکل کد، کاملا از بین میرود. - پکیج منیجر (npm / yarn / pnpm)
اینها فروشگاه کتابخانههای جاوااسکریپت هستند. هر وقت به یک کتابخانه یا ابزار خاص نیاز داشتید، با یکی از اینها دستور نصب را صادر میکنید و آن کتابخانه به همراه وابستگیهایش، در پروژهی شما نصب میشود. بین این سه، pnpm در سالهای اخیر به خاطر مصرف کمتر فضا روی هارد و سرعت بیشتر، طرفداران زیادی پیدا کرده است.
سرویسهای آنلاین
همچنین سرویسهای آنلاین متعددی وجود دارند که برای تبدیل فایلها، پردازش اطلاعات، تامین تصاویر، دادهها، طرحهای گرافیکی و کدهای برنامهنویسی مورد استفاده قرار میگیرند که بسته به نیاز میبایست به آنها مراجعه کنید.
هوش مصنوعی
در چند سال اخیر ابزارهای هوش مصنوعی زیادی توسعه پیدا کردهاند که قابلیت کمک به برنامهنویسان و طراحان سایت را دارند. این ابزارها میتوانند بخشهای مختلفی از یک پروژه را به تنهایی انجام دهند یا ایدههایی خوب برای متخصصان ایجاد کنند تا کار در زمانی کوتاهتر و با کیفیت بالاتر به انجام برسد.
برای استفادهی موثر از ابزارهای هوش مصنوعی باید تواناییها و محدودیتهای آنها را بشناسید و بتوانید کوئریهای خوب به آنها بدهید و سپس خروجیهای آنها را بازبینی و اصلاح کنید تا یک نرمافزار با کیفیت و کم هزینه در اختیار داشته باشید.